Ik hoor het bijna wekelijks van mijn coachees, en zeker ook van leidinggevenden en professionals die ik begeleid: "Ik wil stoppen met het veroordelen van mezelf. Ik weet dat het me niet helpt. Maar ik kan er niet mee stoppen."
En dan stel ik de vraag die altijd even stilte geeft: "Maar blijft dat oordelen echt alleen bij jezelf?"
Want oordelen werkt door. Naar je omgeving en naar de ander die zijn verhaal deelt. Terwijl die ander nog aan zin twee is, heb jij al een conclusie klaarstaan in je hoofd. En daarmee vervalt de verbinding.
Wat heeft dit met verlies te maken?
Oordelen is een manier om afstand te bewaren. En afstand bewaren is een manier om niet te voelen. Verborgen verlies (verlies dat geen naam heeft, geen rouwstoet, geen bloemen) heeft een omgeving nodig die veilig en traag is. Een bedding, zeg maar.
Maar als jij jezelf constant beoordeelt, is die bedding hard als beton. Dan kan verlies nergens landen en wordt het weggeduwd. Telkens weer opnieuw.
Het oordeel is geen beschermer. Het is een bewaker van een gevoel dat eigenlijk de ruimte verdient.
En op de werkvloer?
Dit speelt zich niet alleen af in het hoofd van één individu. In teams en organisaties zie ik precies hetzelfde patroon. Een medewerker die iets kwetsbaars deelt, een idee dat afwijkt, een fout die gemaakt wordt. En nog voor diegene is uitgesproken, heeft de omgeving al een oordeel klaarstaan. Soms hardop, vaker nog stilzwijgend.
Het gevolg is dat mensen zich in gaan houden. Omdat de bedding niet veilig genoeg voelt. Dat is geen motivatieprobleem of communicatieprobleem. Dat is een verliesprobleem, verborgen en onbenoemd.
Psychologische veiligheid begint niet met een teamdag of een nieuwe structuur. Het begint met de vraag of jij, als leidinggevende of collega, in staat bent om je oordeel even te parkeren en werkelijk te luisteren.
Mindfulness als spiegel, niet als reparatiemiddel
Mindfulness helpt hier, juist om dit op te merken. Opmerken dat je aan het oordelen bent, zonder dat je daarvoor jezelf meteen opnieuw be- of veroordeelt. Er 'gewoon' aandacht aan geven. Ja, inderdaad, het is een gelaagd spelletje.
Tip om dit te oefenen, ook tijdens een gesprek op het werk:
1.Wanneer je merkt dat je oordeelt, over jezelf of een ander, stop dan één tel.
2.Adem in. Zeg innerlijk: "Ah, daar is het oordeel weer." Zonder drama of zelfkritiek.
3.Daarna stel je jezelf één vraag: "Wat zou ik horen als ik nu écht luisterde?"
4.Dat is alles, meer hoeft het niet te zijn.
Dit kost oefening, veel oefening. Want de stem van het oordeel in ons hoofd heeft jarenlang overuren gemaakt. Dat is niet zomaar een knop die je omzet.
Het mooie is, dat elke keer dat je het oordeel opmerkt zonder erin mee te gaan, je iets bouwt. Vertrouwen en veiligheid, een zachtere bedding, voor jezelf én voor de ander.
Verder dan de vergaderkamer
En dan iets wat ik steeds vaker zie, en wat mij elke keer weer raakt. Want dit stopt niet bij jou. Dat zachte oordeel, of juist het ontbreken ervan, sijpelt door naar je omgeving, naar je gezin, je werk, de mensen die jij weer ontmoet. En verder, naar hoe wij met elkaar omgaan als samenleving. In het verkeer, online, in de politiek. Overal zie je dezelfde reflex: eerst oordelen, dan pas kijken.
In mijn begeleiding zie ik mensen veranderen: hun blik wordt zachter, ze luisteren anders, trager, dieper. En dat heeft effect, verder dan ze zelf vaak doorhebben. Één mens met een iets zachtere blik is een klein beetje vriendelijker wereld. Ik geloof daar echt in, niet omdat het mooi klinkt, maar omdat ik het zie.
Op naar een vriendelijker wereld. Wie doet mee?
Ken jij een collega, leidinggevende of team dat ook worstelt met dat harde oordeel, over zichzelf of over anderen? Stuur hen dit artikel. Soms is het al genoeg om te weten: je bent niet de enige die dit kent.
Wil je weten wat ik voor jouw organisatie kan betekenen? Blijf mij volgen of neem gerust contact op.
#oordeelloos #leiderschap #persoonlijkeontwikkeling
